Een paar weken geleden was ik op een netwerkbijeenkomst. Daar sprak ik een freelance vertrouwenspersoon die in uiteenlopende organisaties werkte, zowel in de profit- als de non-profitsector. Terwijl we spraken over haar werk, vertelde ze over een van de grootste problemen waar zij mee te maken had: pesten binnen organisaties.
“Wist je dat 80% van de pesterijen door leidinggevenden gebeurt?” vroeg ze.
Ik was er stil van. De vraag liet me niet meer los.
Bij pesten denken we vaak aan schokkende YouTube-video’s en TikTok filmpjes van weerloze pubers die in elkaar worden geslagen, of aan televisieprogramma’s zoals Gepest. Maar leidinggevenden?!
Pesten binnen organisaties is vaak subtieler. Soms is het doelbewust en strategisch. Zeker in tijden van bezuinigingen en reorganisaties kan het zelfs als ‘handig’ worden gezien. De vertrouwenspersoon noemde het strategisch pesten.
Ze gaf me een paar voorbeelden:
- Leidinggevenden bekritiseren medewerkers op een manier die niet opbouwend is
- Ze stellen onredelijk hoge eisen en putten medewerkers uit
- Of, nog eenvoudiger: ze negeren hen volledig
En dan, als de medewerker zichtbaar onder deze druk bezwijkt, wordt de conclusie getrokken: hij functioneert slecht. Zo kan hij zonder al te veel gedoe ontslagen worden.
Maar is bekritiseren dan pesten? Is overvragen pesten? Is negeren pesten?
Laten we het anders bekijken.
De impact van (gebrek aan) leiderschap
Uit onderzoek van Bakker & Demerouti blijkt dat steun van de leidinggevende een van de belangrijkste factoren is die bijdraagt aan bevlogenheid en werkplezier.
De Duitse onderzoeker Eva-Ellen Weiß gaat nog een stap verder. Haar studie laat zien dat transformationeel leiderschap een positieve invloed heeft op het evenwicht tussen werkdruk en belastbaarheid. Met andere woorden: het helpt medewerkers om stress en hoge taakeisen beter te hanteren. Het verkleint zelfs de kans op psychische klachten zoals burn-out of depressie.
Transformationeel leiderschap kent drie kernfactoren:
- Inspireren en motiveren
- Uitdagend en zinvol werk bieden
- Persoonlijke aandacht geven
Van deze drie had persoonlijke aandacht de grootste impact.
Gallup-onderzoek bevestigt dit: de kans dat een medewerker afhaakt is 40% als hij genegeerd wordt door zijn leidinggevende. Wanneer een leidinggevende zich richt op iemands zwakke punten en fouten, is die kans ‘slechts’ 22%. Medewerkers verwachten hoop, vertrouwen, compassie en stabiliteit van hun leidinggevenden.
Je hoeft geen wetenschapper te zijn om te begrijpen dat mensen slecht functioneren als ze genegeerd of miskend worden. Net als bij kleine kinderen lijkt te gelden: alles is beter dan géén aandacht – dan maar negatieve aandacht.
Negeren als moderne vorm van mishandeling?
Kinderen in Roemeense weeshuizen stierven vroeger door een gebrek aan aandacht. Dat werd niet pesten genoemd, maar mishandeling en verwaarlozing.
Hoe noemen we het dan als een leidinggevende zijn medewerkers structureel negeert en hen persoonlijke aandacht onthoudt?
Jouw leiderschap onder de loep
Leiderschap is meer dan strategie en resultaten. Het gaat ook over de subtiele signalen die je uitzendt, de aandacht die je geeft – of onthoudt. Hoe bewust ben jij van jouw invloed op de motivatie en het werkgeluk van je team?
Wil je sparren over hoe je een werkomgeving creëert waarin bevlogenheid en welzijn centraal staan? Laten we in gesprek gaan.
